Barut, bilinen ilk kimyasal patlayıcıdır. Ateşli silahlarda yaygın bir şekilde itici güç olarak kullanılan barut, top gibi ağır silahlar, roketler ve havai fişeklerde, taş ocakçılığında, madencilikte ve yol yapımında da kullanılır.
Çin‘de 9. yüzyılda Tang hanedanlığı döneminde icat edilen barut, Çin’in 4 büyük icadından (Pusula, barut, kağıt, baskı) biridir. Aslında barut Taoistler tarafından tıbbi amaçlarla geliştirilmişti. 9. yüzyıldaki bir Taoist yazıya göre simyagerler, ölümsüzlüğü sağlayacak bir yaşam iksiri yapmaya çalışırken yanlışlıkla barutu buldu ve bu olay Çincede “ateş ilacı (火药; pinyin: huǒyào )“ olarak yansıdı. Detaylı bilgi için "Antik Çin'de Simya ve Taoizm" yazımıza göz atabilirsiniz.
Barut, en ünlü patlayıcı olsa da en güçlüsü değildir. İlk askeri kullanımları arasında yakıcı oklar ve daha sonra bombalar bulunur; ateşli silahlarda itici güç olarak kullanımı zamanla gelişti. 10. yüzyıldan beri barut, ateş oklarında, ilerleyen dönemlerde de yine Çin’de bomba ve ateş mızrakları gibi çeşitli barutlu silahlarda kullanıldı ve Moğollara karşı kullanılmak üzere geliştirildi. Bu geliştirmeler ile top ve el bombası gibi yeni buluşlar yapıldı. 13. yüzyılın sonlarına tarihlenen metal namlulu silahlar, bu gelişimin erken örnekleri arasındadır.
Kara Barut
Burada söz edilen ilk barut türü, bugün kara barut olarak bildiğimiz karışımdır. Kara barut güherçile (Potasyum nitrat), kükürt ve kömürün karışımından oluşuyordu. Kara barutun da kökeninin Çin olduğu düşünülüyor.
Kara barut 10. yüzyılda havai fişeklerde kullanılmaya başlanmıştı.
Havai fişeklerin çıkardığı yüksek sesten dolayı ruhları korkuttuğu ve aynı zamanda şans getirdiği düşünüldü. Bunun yanında havai fişekler sinyal olarak da kullanıldı. 10 ve 12. yüzyılların arasında Çinliler bambudan yapılan ateş mızraklarını geliştirerek ve barutun patlayıcı gücünü kullanarak kısa mesafeli bir silah yaptılar. Mermi olarak oklar ve metal parçaları gibi malzemeleri kullandılar. Japonya kıyılarında, 1281’deki Moğol seferine ait bir gemi enkazında da bomba örnekleri bulunmuştur. 12. yüzyılda ateş mızrakları ve bombalar çok önem kazandı. Bu silahlar Song ve Jin hanedanları arasındaki savaşta (1115-1234) yoğun olarak kullanıldı. 13. yüzyılın sonlarında ise Çinliler demirden ve pirinç dökümden yapılan gerçek silahları kullanmaya başladılar.
Barut teknolojisinin Çin’den Batıya geçmesi hala bir tartışma konusudur. Bu teknolojinin Avrasya‘ya nasıl bu kadar hızlı yayıldığı bilinmemektedir.
Barutlu silahlar Batı’da 14. yüzyılda görülmeye başladı. Araplar bambudan oluşan tüpleri demirle güçlendirip kara barutun gücüyle ok ateşleyen bir silah ürettiler. Avrupa‘da 17. yüzyılda kara barut madencilik ve yol yapımı gibi işlerde kullanılmaya başlandı. Uzun bir süre kömür ve taş katmanlarını kırmak amacıyla patlayıcı olarak kullanıldı. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren dinamit gibi yeni patlayıcılar madencilikte barutun yerini almaya başladı. Ateşli silahlarda ise kara barutun yerini büyük ölçüde dumansız itici barutlar aldı.