Kağıt kullanımı günümüze kadar gelmiş önemli icatlardan biridir, peki kağıt ilk ne zaman üretilmiştir?
Kağıt yapımı, Çin’de Doğu Han döneminden de önceye uzanır. Arkeolojik buluntular, Cai Lun’dan yüzyıllar önce kağıt üretildiğini gösterir. Cai Lun ise MS 105’te kağıt yapım yöntemini saraya sunmasıyla tanınır; bu nedenle kağıdın geliştirilmesi ve yaygınlaşmasında önemli bir isim kabul edilir.
Kağıdın icadından önce belgeler kemik, kaplumbağa kabuğu ve bambu gibi objelerin üstüne yazılırdı ancak bunlar çok ağırdı ve taşıması çok zordu, aynı zamanda kullanımları da zordu. Bazen ipek de bir kağıt malzemesi olarak kullanılırdı ancak ne kadar hafif olsa da maliyeti çok yüksekti. Bu sıkıntılar insanları daha hafif ve ucuz malzeme bulma arayışına itti.
Cai Lun’un kendi yöntemleriyle ürettiği kağıt ise tarife tam uyuyordu. Cai Lun odun parçaları, ağaç kabukları, kumaş artıkları, kenevir atığı, balık ağları gibi birçok malzemeyi döverek hamur haline getirdi ve bu kağıtları üretti. Ürettiği kağıtlar az maliyetli, hafif ve yazı yazmak için çok uygun bir araçtı.
Cai Lun’un kağıt yapımında kullandığı yöntem görsellerle aşağıda anlatılmıştır:
KAĞIDIN KULLANIM ŞEKİLLERİ
Kağıdın bilinen ilk kullanım şekillerinden biri, narin objeleri ve bronz aynaları korumak amacıyla kaplamaktı. Kağıt, erken dönemlerden itibaren yazı malzemesi olarak da kullanıldı. Zamanla temizlikten ambalajlamaya kadar farklı işlevler kazandı. Tang (618 – 907) Hanedanlığı zamanında çayın aromasını korumak için kağıt katlanıp kare çantalar halinde dikildi. Song Hanedanlığında (960 – 1279) hükumet ilk kez, bilinen baskılı kağıt parayı üretti ve zamanla kağıdın kullanımı değişti.
KAĞIDIN ÇİN ÜZERİNDE ETKİSİ
Kağıt, Çin‘in yazı kültüründe çok büyük bir rol oynadı. Yazı kültüründen hemen sonra da okuma kültürü çok büyük bir hızla gelişti. Kağıdın üretilmesi kitap dünyası için muazzam bir icattı. Kağıdın üretiminden sonra kitaplar atlı yük arabaları yerine elle taşınabilir hale geldi. Tang Hanedanlığı döneminde ise Çin kitap üretiminde dünya lideri oldu ve kağıt, Çin‘in 3 farklı sanat dalının merkezi haline geldi; şiir, resim ve kaligrafi.
KAĞIDIN YAYILMASI
Kağıdın icadından sonra kağıt üretim teknikleri ilk önce Vietnam, Japonya, Kore gibi Çin’in çevresindeki ülkelere yayıldı. Müslümanlar ise 8. yüzyılda kağıt üretimini Çinlilerden öğrendi ve zamanla kendi teknikleriyle üretmeye başladılar. Kağıt, İslam dünyasında zamanla yaygınlaştı. Kağıdın yaygınlaşması, kitabın yaygınlaşmasıyla beraber bilginin de yayılmasını sağladı. Kağıt üretimi, İslam dünyası üzerinden İber Yarımadası’na ve ardından Avrupa’nın diğer bölgelerine yayıldı. Avrupa’da kağıttan önce yazı yazmak için hayvan derisinden yapılan bir malzeme kullanılırdı. Kağıt üretiminden sonra üretim teknikleri de Endülüs’ten Avrupa’ya geçmiş ve diğer Avrupa ülkeleri de kağıt kullanımına başlamıştır.