Bai Juyi (白居易), 772-846 yılları arasında yaşamış olan ünlü bir şair ve politikacıdır. Şiirlerinde çoğu zaman günlük hayata dair izlenimlerinden ve kariyerinden bahsetmiştir. Küçük kardeşi Bai Xingjian (白行简) ise meşhur bir kısa hikaye yazarıdır.
Bai Juyi, “Orta Tang” döneminde yaşamıştır. Orta Tang dönemi, Tang Hanedanlığı’nın An Lushan Ayaklanması sonrası yaralarını sardığı iyileşme dönemidir. Daha önceki yazılarımda bahsettiğim Li Bai (701-762), Du Fu (712-770) ve Wang Wei (699–759) gibi isimler, "Altın Dönem" olarak da adlandırılan Yüksek Tang döneminde yaşamışlardır.
Bai Juyi, 772 yılında Henan eyaletindeki Xinzheng’de dünyaya gelmiştir. 800 yılında memuriyet sınavını geçerek, 801 yılında başkent Chang’an’a taşınmıştır. Burada bir başka şair olan Yuan Zhen (元稹) ile tanışıp arkadaş olmuşlardır.
Bai Juyi, 800’de memuriyet sınavını geçtikten sonra başkentte çeşitli görevler üstlendi. 811’de annesinin ölümü üzerine geleneksel yas dönemine çekildi ve 814’te saraya döndü. Konfüçyüsçü gelenekte ebeveyn için tutulan “üç yıllık yas”, uygulamada çoğunlukla yaklaşık 25–27 ay sürerdi.
815’teki sürgününe giden dönemde, yazdığı birtakım eserler yüzünden bazı hükümet görevlileriyle sorunlar yaşamıştır. Bu eserlerde imparatorluğun aldığı bazı kararları eleştirmiş ve açgözlü olarak nitelendirdiği hükümet görevlilerini eleştiren ve halkın çektiği sıkıntılara değinen şiirler yazmıştır. Gelişen olaylar sonucunda imparator tarafından rütbesi düşürülmüş ve başkentten sürülmüştür.
820’de yeniden başkente çağrıldı. Sonraki yıllarda Hangzhou ve Suzhou gibi şehirlerde yöneticilik yaptı. Başkent dışındaki bütün görevlerini sürgün olarak değerlendirmek doğru olmaz.
846 yılında vefat etmeden önce farklı şehirlerde çeşitli görevlerde bulunmuş olup, son yıllarında eserlerini bir araya getirip muhafaza etme gayreti göstermiştir. 2800’ün üzerinde yazmış olduğu şiiri çoğaltıp dağıtarak eserlerinin gelecek nesillere aktarılmasını sağlamıştır.
Bai Juyi’nin yazın tarzı düz, kolayca okunabilir ve anlaşılabilir şekildeydi. Söylenceye göre eğer şiirinin belirli bir kısmını hizmetçilerinden herhangi biri anlayamazsa tekrar yazardı. Şiirlerini çoğaltıp kolayca ulaşılabilir hale getirmesi sayesinde hem günümüzde hem de geçmişte şiirlerinin popüler olmasını sağlamıştır. O dönemde şiirleri Japonya’da da oldukça tanınmış olup, Japon edebiyatının gelişimine büyük katkı sağlamıştır.
Bai Juyi’den bu kadar bahsetmişken yazıyı onun bir şiiriyle sonlandırmak istedim. Onun yazdığı, benim çevirdiğim bir şiir:
花非花
花非花，雾非雾，
夜半来，天明去。
来如春梦几多时？
去似朝云无觅处。
Çiçek Değil Çiçek
Çiçek değil çiçek
Sis değil sis
Gece yarısı gelen
Gün ağarınca gidiyor
Kayboluyor hemen
Bahar rüyası gibi
İz bırakmadan giden
Sabah bulutu sanki