Çin'in uzun ve ihtişamlı bir geçmişi var. Bu geçmiş, dünyaya yön vermiş çok fazla icadı da içinde barındırıyor. Buluşlarının birçoğu, kelimenin tam anlamıyla, insanlığı mancınık misali ileriye fırlatmıştır. Bu icatların başlıcalarını sizler için derledik.
1) Kağıt
Kağıt, kesinlikle tüm zamanın en kritik buluşlarından biridir. Kayıtlar, kağıdın Çin'de 105 yılından beri kullanıldığını göstermektedir ancak bir harem ağası olan Cai Lun, kağıt yapım sürecinde önemli geliştirmeler yapana kadar yaygın bir şekilde kullanılmadığı da belirtilir.
Bu buluş, İpek Yolu sayesinde Avrupa'ya yayılmıştır. Gelişimi, bilgilerin kaydedilmesi ve yayılması için muazzam sonuçlar doğurmuştur. Kağıdın, ilerleyen yüzyıllar boyunca yapılacak teknolojik gelişmelere etkisi büyük çaplı olmuştur.
2) Barut
İnanılmaz derecede önemli olan başka bir Çin buluşu da barutun icadıydı. İlginç bir şekilde, Çin’de simya çalışmaları sırasında geliştirildi; erken tarifleri Tang dönemine kadar uzanır. Çinli simyacılarölümsüzlük iksiri için çalışmalar yaparken keşfedilmiştir. Ne yazık ki sonuç, umulanın aksine tarih boyunca sayısız hayatı sona erdirecek bir madde olmuştur. Tıpkı diğer Çin buluşları gibi Avrupa'ya daha geç bir zamanda varmıştır. Bunun, 1200-1300 yıllarında Moğol istilası ile gerçekleştiğine inanılmaktadır.
Barut, Avrupa'da ilk olarak 13. yüzyılda Friar Roger Bacon'un eserlerinde tanımlanmıştır. Barut Çin’de hem havai fişeklerde hem de silahlarda kullanıldı. Askeri kullanımı Avrupa’ya geçişinden önce başlamıştı.
3)Arbalet
Arbalet, Orta Çağ savaşlarıyla özdeşleşse de Çin’de çok daha eski dönemlerden beri kullanılıyordu. Savaşan Devletler döneminden kalan tetik mekanizmaları, bu silahın erken tarihine ilişkin somut kanıtlar arasındadır.
Bronz tetik mekanizmaları, okun gerilmiş halde tutulup kontrollü biçimde bırakılmasını sağlıyordu. Daha sonraki dönemlerde art arda atış yapabilen modeller de geliştirildi; bunlar modern anlamda otomatik silahlar değildi.
4) İpek İşçiliği
İpeğin üretimi, ipek işçiliği olarak adlandırılır ve bu eski bir Çin buluşudur. Tarihi kayıtlar, Çinlilerin 6.000 yıl öncesinde bile ipek topladıklarını gösteriyor. İpek kozalarının M.Ö. 4000 ve 3000 yılları arasında ortadan ikiye ayrılmış olduğuna dair kalıntılar bulunmuştur. İpeğin kullanımına ilişkin arkeolojik buluntular Neolitik Çağ’a uzanır; erken izler, her zaman gelişmiş bir dokuma endüstrisi anlamına gelmez. İlk kez geliştirildiği zaman, Çinliler erkenden ipek dokuma tekniği üzerinde ustalaşmış ve bunu kendilerine has tutarak yüzyıllar boyunca saklamışlardır.
İpek işçiliği çok arzulanan bir meta haline gelmiş ve Avrupalı tüccarları bu malzemeleri ellerinde bulundurmak için bir kese dolusu altın ödemeye razı duruma getirmiş. İpek işçiliği, ünlü İpek Yolu'nun oluşumuna yol açarak Çin'in en önemli ihracat kapılarından birisi olmuştur.
5) Abaküs
Abaküsün farklı biçimleri birden fazla uygarlıkta kullanılmıştır. Çin’in bu alandaki özgün geleneği, suanpan adı verilen boncuklu hesap aracıdır. Bu nedenle bütün abaküs türlerini tek bir Çin icadı saymak doğru değildir.
Ayrıca abaküs daha sonraki tarihlerde Roma metinlerinde, Mısır hiyerogliflerinde ve M.Ö. 300 civarında Yunan eserlerinde de bahsedilmiştir. Durum ne olursa olsun, teknoloji 1300'lü yıllarda mükemmele yaklaşmış ve bugüne kadar neredeyse değişmeden gelmiştir. Aletin sadeliği ve kullanışlılığı, her icadın tabi tutulduğu zaman testine dayanmasına izin vermiştir. Günümüzde hala dünyadaki birçok kültürde yaygın olarak kullanılmaktadır.
6) Alkol
Henan’daki Jiahu yerleşiminden çıkan çömleklerde, MÖ 7000–6600 yıllarına tarihlenen fermente içecek kalıntıları bulunmuştur. Pirinç, bal ve meyve içeren bu karışım, alkollü içecek üretiminin çok eski örneklerinden biridir. Bu bulgu, alkolün tek bir yerde icat edildiğini göstermez; Mezopotamya’daki erken bira üreticilerini de “Araplar” diye adlandırmak doğru olmaz.
7) Çay
Çay denince akla Türkler kadar Çinliler de gelir. Eski Çin efsanesine göre çay, ilk olarak M.Ö. 2.737'de Shennong tarafından keşfedilmiştir. Çay, M.S. 618 ve 907 yılları arasında Tang Hanedanlığı döneminde inanılmaz derecede popüler olmuştur. Çayla ilgili daha fazla bilgi için ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
8) Pusula
Çin’de mıknatıs taşının yön gösterme özelliği eski dönemlerden beri biliniyordu. Song dönemine gelindiğinde mıknatıslanmış iğnelerin yön bulmada kullanıldığı yazılı kaynaklarla belgelenmiştir. Bu gelişme, deniz yolculuklarında yön tayinini kolaylaştırdı.
Çinlilerin imal ettiği diğer icatların da olduğu gibi, pusula da daha sonra diğer kültürlere ticaret yoluyla yayılmıştır. Pusula, Orta Çağ’da Avrupa ve Orta Doğu’da da kullanılmaya başlandı. Pusula, deniz ticaretini büyük ölçüde geliştirmiş ve daha sonralarda gerçekleşecek olan Keşif Çağı'nın önünü açmıştır.
9) Baskı
Tüm zamanların en önemli ilerlemelerinden biri de baskının icadıydı. İlk örnek, Çin'deki Xi'an yakınlarındaki Tang mezarlarından gelmektedir. Bu narin el yazması, 650 ila 670 yıllarına dayanan bir kenevir kağıdına tahta oymayla basılmasıdır. Çin’de tahta kalıp baskıyı hareketli harf teknikleri izledi. Avrupa’da Gutenberg’in geliştirdiği sistem ise metal hareketli harflerle seri kitap üretiminde önemli bir dönüm noktası oldu. Bu durum güç dengelerini ve bilginin kontrolünü kelimenin tam anlamıyla sonsuza dek değiştirmiştir.
10) Porselen
Çin seramikleri ilk kez Neolitik Çağ’da üretilmeye başlandı. Tang Hanedanlığı sonrası, fırınların yüksek sıcaklığa ulaşabilmesi ile birlikte bu dönem Çin seramiğinin zirvesi oldu. Konuyla ilgili detaylı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
11) Şemsiye
Günümüz tarih kayıtlarına göre, katlanabilir bir şemsiyeye ilk referans, 21 yılı civarındadır. Görüldüğü kadarıyla bu özel şemsiye, dönemin dört tekerlekli tören arabası için geliştirilmiştir.
İlk gerçek şemsiye örneği de Wang Guang'un mezarında 1. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Hatta 2.400 yıl öncesine dayanan daha eski kanıtlar da olabilir. Efsaneye göre Çinli bir mucit ve marangoz olan Lu Ban; çocukları izlerken, yağmurdan korunmak için lotus yapraklarını barınak şeklinde kullanmaları üzerine şemsiyeyi geliştirmiştir. Şemsiye ve güneşliklerin gelişimi çok eskiye uzanır; bu nedenle tek bir mucit ve tarihle açıklamak güçtür.