ORTA ÜLKEÇİN KÜLTÜR PLATFORMU
SynoppsÇin’de Eğitim
← Bloga dön
Kültür / Tarih / 2 DK OKUMA

Çin Tarihinde İpekçilik

Doğa Cimtalay·

Çin’de ipekçilik tarihi çok uzun bir süreçten oluşmaktadır. Çin’deki erken ipek buluntularından biri, Henan eyaletinde bulundu ve yaklaşık MÖ 3630’a yani cilalı taş dönemine aitti. Başka ipek örnekleri M.Ö. 2570 yılına aitti ve bu bulunan ipekler örülmüş bir kemer ve dokunmuş bir kumaş parçasından oluşmaktaydı. Bu parçalar ise Zhejiang eyaletinde bulundu.

İpek üretimine ilişkin arkeolojik buluntular Neolitik döneme kadar uzanır. Shang döneminin yazılı ve maddi kaynakları da ipeğin erken Çin toplumundaki yerini gösterir.

Bir Çin efsanesine göre M.Ö. 3000 yılında Çin’e hükmeden Sarı İmparator’un karısı Xi Ling Shi, ipekçilik ve dokumacılığı bulan ilk kişiydi. İnanışa göre Xi Ling Shi aynı zamanda ipeğin dokunduğu dokuma tezgahını da bulan kişiydi. Bazı Çin kaynaklarında Xi Ling Shi ipeğin tanrıçası olarak da geçer.

İpek kullanabilen ve giyebilen insan sayısı kısıtlıydı. İpek uzun bir süre sadece Çin imparatoru, önemli aile üyeleri ve devlet adamları gibi insanlar tarafından kullanıldı. Bazı efsanevi yazılara göre imparator, imparatorluk sarayında hep beyaz ipek giyerken dışarı çıktığında sarı ipekten oluşan bir kıyafet giyerdi. İmparatorun karısı ve mirasçısının da dışarı çıktığında sarı ipek giydikleri yazılmıştır.

Zamanla Çin’deki ipek kısıtlamaları ortadan kalktı ve ipeğe parası yeten her insan ipek kullanabilmeye başladı. Bunun sonucunda ipek üretimi Çin’de çok büyük bir endüstri haline geldi. İpek olta ipi, yay ipi ve müzik enstrümanları gibi çeşitli alanlarda da kullanıldı. Eskiden belgeler ipekten yapılmış kumaşlara yazılırdı. İlerleyen zamanlarda Çinliler kağıt yapım tekniklerini geliştirdi ve daha erişilebilir olan kağıtları ürettiler. Ancak ipek hala lüks bir yazı ve resim yüzeyi olarak kullanımını sürdürdü.

Han hanedanlığı döneminde ipek bir şekilde para birimi olarak da geçmeye başladı. O döneme ait dokümanlarda çiftçilerin tahıl almak için ipeği para gibi kullandıkları yazmaktadır. Vergiler ipekle ödendiğinde bu aynı zamanda memurların ödemelerinin ipek ile yapıldığı anlamına gelirdi. Bazı işlemlerde ipek kumaşın uzunluğu bir değer ölçüsü olarak kullanılabiliyordu. İpek, Çin’in dışında da beğenilen değerli bir maldı ve sık sık Çin ve diğer ülkeler arasında ticari bir mal olarak kullanıldı. Böylelikle ipek değerini günümüze kadar sürdürdü.

Çin’de yetkililer ipeğin üretimini bir sır olarak tutmaya çalıştılar ancak zamanla Çinli göçmenlerin yurt dışında para kazanmak amacıyla ipekçiliğe başlaması, ipekçiliğin diğer ülkelere de yayılmasını sağladı. İpek ve ipekçilik bilgisi, ticaret ve göç yollarıyla Çin’in dışına da yayıldı; farklı bölgelerdeki üretim gelenekleri zamanla gelişti.

ORTA ÜLKE BÜLTENİ

Yeni yazılardan ve dergi
sayılarından haberdar olun.

Orta Ülke’den yayın haberlerini e-posta ile almak için bültene kaydolun.