Geleneksel Çin müziği, batılı kulaklara farklı gelen ve kendini diğer müzik tarzları içerisinde belli eden bir müzik çeşidi. Çin müziği kendine özgü bir müzikal ton sistemine sahiptir. Hatta serimizin ilk yazısında, tarihte imparatorların tahta çıktıklarındaki ilk işlerinden birinin müzikal tonları düzenleme işi olduğunu yazmıştık.
Birçok enstrümana sahip olan geleneksel Çin müziğinin, günümüz Çin’inde bile oldukça popüler olan birkaç enstrümanını sizin için derledik.
Erhu 二胡 (èrhú)
Çin’e gittiğinizde karşınıza çıkabilecek en popüler enstrüman erhu diyebiliriz. Parklarda veya halka açık yerlerde sokak müzisyenlerinin çaldığını sık sık görebilirsiniz. Halk arasında popüler olmasının nedenleri kolay taşınabilir olması ve diğer enstrümanlara göre daha ucuz olması. Fakat solo bir enstrüman olarak kullanılsa da geleneksel Çin müziği orkestralarında ve Çin operalarında da karşınıza çıkacaktır.
Erhu iki telli yaylı bir çalgıdır. Orta ve İç Asya’daki yaylı çalgı gelenekleriyle tarihsel bağlantıları vardır. Kemana benzese de ses kutusunun boyutu dolayısıyla keman kadar gür bir ses çıkarmaz. Geleneksel erhu yılan derisinden yapılsa da modern erhularda bu durum aynı olmayabilir.
Üç oktavı bulunur ve Çin operasında kullanılan ses tonlarını, kuş ve at seslerini taklit etmekte de kullanılabilir. Melankolik bir ses tonu vardır.
Guzheng 古箏 (gǔzhēng)
Guzheng, Türk sanat müziğinde sıkça duyduğumuz ‘kanun'a benzeyen, 18-23 veya daha fazla teli bulunan telli bir çalgıdır. Telleri kanun gibi çekilerek çalınsa da şekli ve boyutu farklıdır. Guzheng genellikle bir sehpa üzerine yerleştirilir ve oturarak çalınır. Erhunun aksine sokaklarda çalındığını çok az görürsünüz. Sıkça Çin operalarında solo enstrüman olarak kullanılır.
Pipa 琵琶 (pípá)
Pipa 4 telli, armut şeklinde bir gövdeden oluşan Türk müziğindeki bağlamayı andıran bir çalgıdır. Pipanın popüler hale gelmesi İpek Yolu’nun gelişmesinden sonra olmuştur. Tang Hanedanlığı döneminde, hanedanlığın başkenti olan Chang’an’da çok sevilmiş ve popülerleşmiştir. Tang dönemi resimlerinde sık sık Pipa çalan müzisyenler görülür.
Günümüzde pipa geleneksel müzik orkestralarında sıkça kullanılır. Modern pipaların telleri metalden yapıldığından dolayı müzisyenler çalarken parmak mızrapları kullanırlar.
Dizi 笛子 (dízi)
Altı veya daha fazla deliği olan bambudan yapılmış bir flüttür. Bu yüzden bambu flüt adını da verebiliriz. Modern diziler iki veya iki buçuk oktavdan oluşur. Qing Hanedanlığından beri opera gösterilerinde veya tiyatro gösterilerinde kullanılmışlardır.
Birkaç çeşit dizi bulunur. Gövde uzunluklarına göre farklılık gösterirler. Qudi ve bangdi en popüler iki dizi çeşididir. Changdi gibi daha uzun gövdeye sahip olanlar, daha pes ses çıkarabilirler.
GELENEKSEL ÇİN MÜZİKLERİNDEN ÖNERİLER
Yukarıda bahsettiğimiz enstrümanları önereceğimiz parçalarda dinleyebilirsiniz!
Guangling Mısrası (广陵散)
Guan Dağında Ay (关山月)
Kum Kıyısında Yaban Kazları (平沙落雁)
On Yönden Pusu (十面埋伏)
Büyük Dalgalar Kumu Eler (大浪淘沙)
Yüksek Dağ ve Akan Su (高山流水)
Sol El Ayı Gösterir (左手指月)
Han Sarayı’nın Üstünde Sonbahar Ayı (汉宫秋月)