“Çinli erkek” deyince aklınıza nasıl bir klişe geliyor? Geleneksel kıyafetler içerisinde saçlarının ön kısmı tıraşlı arka kısmı kuyruk şeklinde örülü bir erkek tipi mi? Peki ya aslında bu saç geleneğinin zamanında Çinlilere zorla dayatılan bir saç geleneği olduğunu biliyor muydunuz?
Örülü kuyruk saç biçimi (Çince: 辫子 İngilizce: queue, pigtail) 1911 devriminde (Xinhai Devrimi) modernleşme, Batılılaşma ve reform sürecinde ortadan kaldırılan bir saç şeklidir. Çünkü bu gelenek Ming Hanedanını devirerek yönetime geçen, Çin’in kuzeydoğusunda yaşayan Mançuların Çin’in son imparatorluk hanedanı olan Qing Hanedanını kurmasıyla Çinlilere (özellikle Han ulusu) zorla dayatıp kabul ettirdikleri bir gelenektir. Han erkeklerine yönelik saç emri 1645’te yürürlüğe konmuş ve Qing yönetimine bağlılığın bir işareti haline gelmiştir. Budist ve Taoist rahiplere uygulama konusunda ayrıcalık tanınmıştır. Maalesef ki bu geleneğe uymayı reddedenler idam edilmişlerdir. 1890’lardan itibaren uzun kuyruklarını kesmek Çinli erkekler arasında iktidara karşı siyasi bir isyan sembolü olarak baş göstermiştir.
Peki Mançular bu saç geleneğini nereden edindi? Saçın ön bölümünü tıraş etmenin at binmeyi veya ormanlık alanlarda hareket etmeyi kolaylaştırdığı yönünde açıklamalar anlatılır. Ancak bu tür köken hikayelerini kesin tarihsel bilgi olarak kabul etmemek gerekir.
1911 Devrimi’nin ardından 1912’de kurulan Çin Cumhuriyeti’nde bu geleneğin devam ettirilmemesi neden önemliydi? Bu gelenek tıpkı Osmanlı – fes ilişkisi gibi dünya genelinde Çinliler hakkında bir stereotip oluşturuyordu ve artık modernleşen siyasi otoriteler bu stereotipin ortadan kalkmasını istemekteydiler.