Çin’in ulusal marşı Gönüllüler Marşı (义勇军进行曲, Yìyǒngjūn Jìnxíngqǔ), önce bir sinema filmi için yazıldı. Bugün resmi törenlerde duyulan eser, 1930’ların Japon işgaline karşı direniş ortamından doğdu. Marşın sonraki tarihi de yalnızca müzikle ilgili değil; sözlerinin değiştirilmesi ve yeniden kabulü, Çin’in 20. yüzyıldaki siyasi dönüşümleriyle bağlantılı.
1935: Bir film şarkısının yayılması
Sözlerini Tian Han’ın yazdığı, Nie Er’in bestelediği eser, 1935 yapımı Fırtınanın Çocukları (风云儿女) filmiyle ilişkilidir. Film, Japon işgaline karşı mücadeleye katılanları konu alıyordu. Bu bağlam, marştaki aciliyet duygusunu açıklar: metin sakin bir ülke tasviri yapmak yerine insanları birlikte harekete çağırır.
Kısa ve tekrarlanan çağrılar, şarkının topluca söylenmesini kolaylaştırır. Çin Seddi imgesi de taş bir yapıyı tarif etmekten çok, insanların direniş için bir araya gelmesini anlatır. Sözleri okurken bu savaş dönemi bağlamını bilmek, imgelerin neden bu kadar yoğun olduğunu anlamaya yardımcı olur.
1949: Yeni devletin marşı
27 Eylül 1949’da Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı, Gönüllüler Marşı’nı yeni devletin geçici ulusal marşı olarak kabul etti. Böylece film için doğmuş bir eser resmi devlet törenlerine taşındı. Seçilen şarkı, daha önceki direniş deneyimini yeni siyasi düzenin kuruluşuyla ilişkilendiriyordu.
1978’de değişen sözler, 1982’de geri dönen metin
Kültür Devrimi sırasında Tian Han ağır baskı gördü ve marşın özgün sözleriyle ilişkisi de siyasi tartışmaların içine çekildi. 1978’de aynı beste için yeni sözler kabul edildi. Bu sürüm, Komünist Partisi’ni ve Mao Zedong’u doğrudan öven ifadeler içeriyordu.
4 Aralık 1982’de Ulusal Halk Kongresi, 1978’de kabul edilen yeni sözleri kaldırdı ve Tian Han’ın sözleriyle Nie Er’in bestesini yeniden ulusal marş olarak onayladı. 2004’te marşın adı anayasada da belirtildi. Burada birbirinden farklı işlemler var: bir eserin seçilmesi, sözlerinin değiştirilmesi, eski metnin geri getirilmesi ve anayasal olarak adlandırılması.
İki sürüm yan yana nasıl okunabilir?
Aşağıda özgün metinle 1978–1982 sürümü, Çince, pinyin ve Türkçe karşılıklarıyla yer alıyor. Pinyin, karakterlerin Latin harfleriyle okunuşunu gösterir; Türkçe satırlar ise anlamı izlemeye yardımcı olur. Şarkı sözü çevirisinin, müziğe aynı hece ölçüsüyle oturan bir söyleme metni olmak zorunda olmadığını da hatırlatalım.
İki sürüm arasındaki fark yalnızca bazı kelimelerin değiştirilmesi değildir. Özgün sözlerde savaşın ortasındaki ortak tehlike ve direniş, sonraki sürümde ise siyasi önderlik ve geleceğe yönelik hedefler daha açık biçimde öne çıkar. Aynı melodinin iki farklı tarihsel söylemi taşıması, marşın geçmişindeki belirgin değişikliklerden biridir.
Orijinal
起来！不愿做奴隶的人们！
Qǐ lái! Bú yuàn zuò nú lì de rén men! Kalkın! Köle olmak istemeyen insanlar!
把我们的血肉，
Bǎ wǒ men de xuè ròu,
筑成我们新的长城！
zhù chéng wǒ men xīn de cháng chéng! Etimizle, kanımızla yeni Çin Seddimizi inşa edelim!
中华民族到了最危险的时候，
Zhōng huá mín zú dào le zuì wēi xiǎn de shí hòu. Çin Ulusu, en tehlikeli dönemine geldi.
每个人被迫着发出最后的吼声。
Měi ge rén bèi pò zhe fā chū zuì hòu de hǒu shēng. Herkes son kükreyişe zorlanıyor.
起来！起来！起来！
Qǐ lái! Qǐ lái! Qǐ lái! Kalkın! Kalkın! Kalkın!
我们万众一心，
Wǒ men wàn zhòng yì xīn, Hepimiz tek bir yürek,
冒着敌人的炮火，前进！
Mào zhe dí rén de pào huǒ, qián jìn! Düşman ateşine göğüs gererek ileri!
冒着敌人的炮火，前进！
Mào zhe dí rén de pào huǒ, qián jìn! Düşman ateşine göğüs gererek ileri!
前进！前进！进！
Qián jìn! Qián jìn! Jìn! İleri! İleri! İleri!
1978–1982 Versiyonu
前进! 各民族英雄的人民！
Qiánjìn! Gè mínzú yīngxióng de rénmín！ İleri! Her ulusun kahramanları!
伟大的共产党，领导我们继续长征！
Wěidà de gòngchǎndǎng, lǐngdǎo wǒmen jìxù chángzhēng！Büyük Komünist Partisi bize
Uzun Yürüyüş’e devam etmemiz için öncülük ediyor!
万众一心奔向共产主义明天！
Wànzhòngyīxīn bēn xiàng gòngchǎnzhǔyì míngtiān! Tek yürek olan milyonlar komünist bir
yarına koşuyor!
建设祖国，保卫祖国，英勇地斗争。
Jiànshè zǔguó, bǎowèi zǔguó, yīngyǒngde dòuzhēng. Anavatanı geliştirmek, korumak için
cesurca mücadele edin.
前进！前进！前进！
Qiánjìn! Qiánjìn! Qiánjìn! İleri! İleri! İleri !
我们千秋万代，
Wǒmen qiānqiūwàndài, Gelecek nesiller için,
高举毛泽东旗帜， 前进！
Gāojǔ Máo Zédōng qízhì, qiánjìn! Mao Zedong'un bayrağını yükselteceğiz,
ileri!
高举毛泽东旗帜， 前进！
Gāojǔ Máo Zédōng qízhì, qiánjìn! Mao Zedong'un bayrağını yükselteceğiz,
ileri!
前进！ 前进！ 进！
Qiánjìn! Qiánjìn! Jìn! İleri! İleri! İleri!