Çincesi中医(zhōngyī) olan ve 3.500 yıllık tarihe sahip olan Çin tıbbı, bir önceki yazımızda ele aldığımızGua Sha’nın yanında, bitkisel ilaçlar, akupunktur, kupa tedavisi gibi farklı uygulamaları da kapsıyor.
Çin tıbbındaki bitki bilimi Çince 中药学(zhōngyào xué) olarak yazılıyor. En sık kullanılan maddelerin bitkiler olmasından dolayı bu tıbbın tanımına bitki bilimi dense de, zehirli olabilen hayvan ürünleri ve mineraller de kullanılıyor. Huangdi Neijing'de (黄帝内经) bunlara toksik, zehir veya ilaç anlamına gelen 毒藥 (dúyào) deniyor.
BİTKİSEL TIBBIN TARİHİ
Söylenilenlere göre, ilk bitki uzmanı MÖ 2800 yılında yaşadığına inanılan efsanevi tanrı benzeri bir figür olan Shénnóng'dur[神农(İlahi Çiftçi)]. İddialara göre yüzlerce bitkinin tadına baktı ve tıbbi ve zehirli bitkiler hakkındaki bilgilerini çiftçilere aktardı. Shennong’a atfedilen Běn Cǎo Jīng (神农本草经) adlı eser, Çin bitkisel tıbbının en eski kitabı olarak kabul edilir. 365 tür kök, ot, odun, kürk, hayvan ve taşı içeren 3 ana kategoriye ayrılır. Orijinal metin kaybolmuş olsa da çevirileri mevcuttur. Orijinal metnin geç Batı Han Hanedanlığı zamanına ait olduğu düşünülüyor.
Bu gelenekte çok sayıda bitki, hayvansal madde ve mineral kullanılır. Bir maddenin yüzyıllardır kullanılması, etkinliğinin ve güvenliğinin kanıtlandığı anlamına gelmez.
HANGİ BİTKİLERİN ŞİFA GETİRDİĞİNE
İNANILIYOR?
Bizim de annelerimizin evde hazırladığı kürler ve çaylarda kullanılan bitkilerden bir tanesi olan zencefil, Çin tıbbında da sıkça kullanılıyor. Meyan kökü, ginseng, geven, kurt üzümü (goji), Çin melek otu ve bazı mantarlar da geleneksel reçetelerde yer alıyor. Etki ve riskleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir: bitkisel ürünler ilaçlarla etkileşebilir, yan etkilere yol açabilir veya ağır metal gibi kirleticiler içerebilir. Tedavi amacıyla kullanmadan önce sağlık uzmanına danışılmalıdır.