Çin satrancı ya da Xiangqi, iki kişi arasında oynanan bir strateji oyunudur. Çin’deki en popüler masa oyunlarından biridir. Temel amaç karşı tarafın generali/kralını ele geçirmektir.
Oyun tahtası 10 yatay ve 9 dikey çizgiden oluşur; taşlar karelere değil, çizgilerin kesişim noktalarına yerleştirilir. Oyunun ortasında bir ırmak vardır ve her taşın bu ırmağı geçmesi de mümkün değildir. Generaller (normal satrançtaki Şah) ve Muhafızlar (generali koruyan taşlar) 3 × 3 noktalık bir sarayın içinde hareket ederler ve asla dışarı çıkamazlar.
TAŞLAR
Her iki tarafta da 16 taş vardır. Uluslararası satrançtaki renklerin aksine Çin satrancında taşlar genellikle siyah ve kırmızıdır. Taşlar normal satrançtaki gibi değil aksine tavladaki taşlara benzemektedir. Her taşın üstünde ne olduğunu belirten Çince karakterlerle yazılmış isimler vardır. Şimdi dilerseniz bu taşları tanıyalım.
1- GENERALLER
Basitleştirilmiş Çince ile siyah tarafta 将 Jiàng, kırmızı tarafta 帅 Shuài olarak adlandırılan taşlardır. Bir boşluk yatay veya dikey olarak hareket edebilen Generaller normal satrançtaki gibi çapraz hareket edemezler. Generaller ele geçirildiğinde oyun son bulur ve ele geçiren taraf oyunu kazanır. Ayrıca generaller saraylarını terk edemezler.
2- Muhafızlar/Korumalar
Siyah tarafta 士 Shì, kırmızı tarafta 仕 Shì olarak adlandırılırlar. Satrançtaki vezirin aksine daha zayıf taşlardır. Çaprazlama bir boşluk hareket eden Muhafızlar, Generaller gibi saraylarını terk edemezler.
3- Filler
Filler kırmızı tarafta 相 Xiàng, siyah tarafta 象 Xiàng olarak adlandırılır. Çaprazlama iki boşluk ilerleyebilen filler, oyun tahtasının ortasında bulunan nehri geçemeyen taşlardır. Yalnızca kendi alanları içerisinde hareket edebilirler. İki noktalık çapraz hamlenin ortasında başka bir taş varsa ilerleyemezler.
4- Atlar
At, geleneksel yazıda 馬 veya 傌, basitleştirilmiş yazıda 马 (mǎ) ile gösterilir. Bir nokta yatay ya da dikey, ardından aynı yönde çapraz bir nokta ilerleyerek L biçiminde hareket eder. İlk geçtiği yatay veya dikey noktada bir taş varsa o yönde hareket edemez; uluslararası satrançtaki at gibi taşların üzerinden atlayamaz.
5- Arabalar
Geleneksel Çince karakterler ile gösterilen Arabalar kırmızı tarafta 俥 Chē, siyah tarafta 車 Chē olarak gösterilir. Basitleştirilmiş Çince’deki hali 车 Chē’dır. Satrançtaki ‘Kale’ gibi hareket ederler. Yani dikey ve yatay düzlemde istedikleri kadar ilerleyebilirler.
6- Topçular
Siyah taraf için 砲 pào, kırmızı taraf için 炮 pào olarak adlandırılır. Kale gibi hareket ederler. Fakat başka bir taşı yemek/ele geçirmek için aralarında tam bir taş bulunması gerekir.
7- Piyonlar/Askerler
Kırmızı tarafta 兵 Bīng, siyah tarafta 卒 Zú olarak adlandırılır. İleriye doğru bir hamle yapabilirler. Piyonlar/Askerler nehri geçtikten sonra kabiliyetleri artar ve yine ileriye-sağa-sola bir hamle yapabilirler.
NOTLAR
-Oyuna kırmızı renk başlar.
-Bu oyunda beraberlik mümkündür. Ancak sırası geldiğinde yasal hamlesi kalmayan oyuncu oyunu kaybeder.
-Generaller aralarında farklı bir taş bulunmazsa karşı karşıya duramazlar.